Zabytki kultury UNESCO

Już w 1993 roku wpisano na Listę Światowego dziedzictwa UNESCO trzy obiekty: Zamek Spiski wraz z okolicą (Spišský hrad), Bańską Szczawnicę (Banská Štiavnica) oraz Wlkoliniec (Vlkolínec), w 2000 roku dodano jeszcze historyczne szaryskie (leżące w rejonie Szarysza – Šariš) miasto Bardziejów (Bardejov), w 2008 roku drewniane kościoły Łuku Karpackiego a w 2009 roku historyczne miasto Lewocza (Levoča) (leżące w rejonie Spiš).

Najbardziej rozległym obiektem jest Zamek Spiski (Spišský hrad) – największy średniowieczny kompleks zamkowy w Europie Środkowej oraz jego okolice z miasteczkiem Spiskie Podgrodzie (Spišské Podhradie z typowymi renesansowo – barokowymi kamienicami mieszczańskimi), z miasteczkiem kościelnym Kapituła Spiska (Spišská Kapitula) – z licznymi zabytkami sakralnymi a w szczególności z majestatyczną, okazałą podwójną wieżą Katedry pod wezwaniem św. Marcina – katedrála sv. Martina – oraz gotyckim kościółkiem pod wezwaniem Ducha Świętego (Kostol Ducha svätého) Żehrze  (Žehra) z XIV wieku z wnętrzem ozdobionym freskami z XIV i XV wieku. Doskonały stan tych zabytkowych zespołów wraz z otaczającym okolicę trawertynowym obszarem Narodowego Rezerwatu Przyrody Drewenik (Dreveník), tworzą wyjątkową całość. W czerwcu 2009 roku do tego zespołu zabytków spiskich dodano również dawne, stare miasto Lewocza.  

Bańska Szczawnica (Banská Štiavnica) jest miejskim zespołem zabytkowym, reprezentującym tradycje górnicze na Słowacji. Wlkoliniec (Vlkolínec) reprezentuje sam w sobie zabytkowy zespół tradycyjnej architektury ludowej. Z kolei starodawny Bardziejów (Bardejov) uważany jest za najbardziej gotyckie miasto Słowacji.

Wyjątkową ogólnoświatową wartość mają drewniane kościoły Łuku Karpackiegorzymsko-katolickie kościoły w Hervartove i Tvrdošíne, ewangelickie kościoły artykularne w Kežmarku, Leštinách i Hronseku, cierkwe obrządku wschodniego w Bodružali, Ladomirovej oraz Ruskej Bystrej.

Źródło: Vydavateľstvo DAJAMA